• TCM w Polsce
  • Moksa – jedna roślina tysiące zastosowań

    Czym jest moksa - podsumowanie

    O tym, czym jest moksa pisaliśmy już w poprzednim artykule o termopunkturze. W ramach podsumowania możemy w tym miejscu przypomnieć: moksa jest to pochodząca z Chin roślina (bylica piołun) o intensywnym zapachu, która ma zastosowanie lecznicze i kulinarne. Wysuszoną moksę wykorzystuje się w jednej z form terapii praktykowanych przez Tradycyjną Medycynę Chińską, a mianowicie w termopunkturze zwanej też moksoterapią.

    Termopunktura polega na stymulowaniu określonych punktów akupunkturowych na ciele człowieka poprzez zbliżanie do nich palącej się moksy. Moksa oddziałuje w dwojaki sposób: po pierwsze stymuluje punkt akupunkturowy przy pomocy ciepła (moksa spala się w temperaturze 600°C), po drugie przy pomocy zawartych w niej, a ulatnianych w czasie spalania, olejków eterycznych (którym zawdzięcza swój intensywny zapach).

    Moksoterapia (termopunktura) opiera się na tych samych podstawach co akupunktura, wykorzystując wiedzę o punktach akupunkturowych, meridianach, przepływie energii w organizmie i zależnościach pomiędzy nimi a poszczególnymi narządami w ciele człowieka, która zawarta jest w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej.

    Rodzaje moksy: typy i formy

    Wszystko wydawałoby się jednoznaczne, jednakże szukając informacji o moksie, lub chcąc ją zakupić, napotykamy najczęściej na wiele produktów w różnych postaciach. Znaleźć możemy moksę luzem, w postaci wysuszonej „waty”, która sprzedawana jest na wagę, możemy znaleźć także moksę wypełniającą papierosy lub cygara, a także sprasowaną moksę w postaci walców. Wszystkie wymienione rodzaje moksy występują dodatkowo w kilku typach: zazwyczaj spotykamy się z moksą zwyczajną (zwykłą), czasami jednak możemy spotkać także moksę pięcioletnią oraz tak zwaną „złotą moksę”. Jakie są różnice pomiędzy tymi poszczególnymi typami moksy? Na to pytanie postaramy się odpowiedzieć w tym artykule.

    Terapia moksą w dawnej Japonii

    Na wstępie przyjmijmy jednolite nazewnictwo, aby dodatkowo nie komplikować naszego tematu. Na potrzeby tego artykułu rozróżniać będziemy typy i formy moksy. Poprzez typ rozumieć będziemy to, czy moksę określają jakieś dodatkowe przymiotniki: czy jest ona przykładowo „zwykła”, „złota” lub „bezdymna”. Od typu moksy zależą jej właściwości, intensywność zapachu oraz zawartość olejków eterycznych. Jest to bardzo istotna wskazówka przy doborze odpowiedniej moksy, którą będziemy używali w naszej praktyce. Formą będziemy natomiast określali to, pod jaką postacią występuje dana moksa - czy jest ona luzem, sprasowana, cięta, w papierosie lub w cygarze. Od formy moksy zależy przede wszystkim to, w jaki sposób można ją stosować. Niektóre formy moksy wymagają dodatkowych akcesoriów, aby ułatwić zabieg.

    W kolejnych artykułach szczegółowo omówimy różnorodne formy, w których występuje moksa, poczynając od moksy luzem a kończąc na sprasowanej moksie wykorzystywanej w rollerach. Zanim jednak przejdziemy do jej poszczególnych form, wyjaśnimy czym różni się od siebie „zwykła”, pięcioletnia oraz „złota” moksa, a także czym różni się moksa dymna od moksy bezdymnej, a więc opiszemy poszczególne typy moksy.

    Wyjdziemy od podstawowego podziału na typy moksy. Możemy zatem znaleźć moksę pięcioletnią w cygarze, złotą moksę luzem, ale także złotą moksę w cygarze czy pięcioletnią sprasowaną moksę. Typ moksy w największym stopniu odpowiada za jej podstawowe właściwości, dlatego też wybierając moksę, która będzie nam służyła w moksoterapii, najlepiej zacząć od wybrania właściwego jej typu.

    Moksa w różnych formach

    Skąd biorą się różnice pomiędzy typami moksy?

    Różnice pomiędzy podstawowymi typami moksy zależą tak na prawdę od jednego najważniejszego czynnika (nieco inaczej jest w przypadku różnicy pomiędzy moksą dymną i bezdymną, ale te różnice opiszemy w dalszej części artykułu). Czynnikiem, który pozwala nam rozdzielić moksę na kilka typów jest czas przez jaki dana moksa „dojrzewała”. „Dojrzewanie” to jeden z etapów przygotowywania rośliny, z których wyrabiana jest moksa do stanu, w którym mogą one być wykorzystywane w termopunkturze. W tym miejscu należałoby wyjaśnić jak dokładnie przebiega proces produkcji moksy.

    Piołun chiński (mogusa)

    Proces przygotowywania zaczyna się od zebrania liści bylicy piołunu chińskiego (jego zbiory najczęściej dokonuje się w czerwcu), które następnie suszy się na słońcu, w dobrze wentylowanych miejscach (co zapobiega jej zawilgoceniu, a w rezultacie pojawieniu się pleśni). Bylica piołunu to roślina będąca głównym składnikiem moksy. Jej inna nazwa to piołun chiński - Arthemisium Moxae, nazywany też mogusą (mogusa - to słowo pochodzące z języka japońskiego). Piołun chiński sam w sobie nie posiada szczególnych właściwości, jest natomiast łatwo dostępny i spala się w wysokiej temperaturze (600°C) co jest istotne w termopunkturze. Z tego powodu piołun chiński może być zastępowany przez powszechnie występujące w innych częściach świata rośliny - jego odpowiednikiem występującym w naszej części świata jest na przykład bylica pospolita (Artemisia Vulgaris).

    Bylica piołunu (moksa)

    Po ususzeniu liście bylicy piołunu są na tyle kruche, że same kruszą się w palcach. Wówczas są one rozdrabniane, a następnie rozcierane w moździerzach. Zazwyczaj tak roztarty proszek przesypuje się następnie przez sita, dzięki czemu uzyskuje się oczyszczoną, suchą „watę”, nazywaną tak ze względu na jej specyficzną konsystencję i wrażenie jakie sprawia w dotyku.

    Dojrzewanie moksy

    Uzyskaną w ten sposób watę układa się w kadziach, w których przebiega właściwy proces jej dojrzewania. W kadziach moksa w postaci waty leżakuje w otoczeniu różnorodnych aromatycznych ziół o leczniczych i prozdrowotnych właściwościach. Dojrzewająca moksa nasyca się olejkami eterycznymi sączącymi się z tej ziołowej mieszanki, dzięki czemu moksa przejmuje ich właściwości i uzyskuje swój charakterystyczny, świeży, intensywny zapach.

    Im dłużysz jest jej okres leżakowania, tym mocniej moksa nabiera pożądanych właściwości, które pozyskuje od innych roślin. Co za tym idzie im dłuższy okres dojrzewania moksy, tym wyższa jej jakość i silniejsze jej działanie.

    Moksa „zwykła”

    Ze względu na długość okresu dojrzewania rozróżnia się moksę zwyczajną, która dojrzewa zazwyczaj przez okres półtora roku. Jest to standardowy czas, w którym „wata” zdąży nasączyć się sokami ziół. Jest to też najpopularniejszy, najczęściej występujący i jednocześnie najtańszy typ moksy. Jeśli moksa nie jest dodatkowo opisana, ale nazwana jest po prostu, na przykład - „moksą sprasowaną”, czy "pure moxa" oznacza to, że jest ona właśnie zwykłą moksą. Producenci zawsze zaznaczają jeśli okres dojrzewania ich moksy był dłuższy, niż standardowe półtora roku.

    Moksa „pięcioletnia”

    Drugą popularną odmianą moksy jest moksa pięcioletnia, której okres dojrzewania wynosi właśnie pięć lat. Charakteryzuje się ona dużo mniej drażniącym zapachem od moksy zwykłej. Zazwyczaj jej konsystencja jest bardziej jednolita, a kolor nabiera złocistego odcienia - brak w niej występujących w zwykłej moksie pokruszonych kawałeczków ususzonych łodyg. Dłuższy okres dojrzewania przekłada się także na więcej właściwości leczniczych, jakimi cechuje się moksa pięcioletnia. Jest ona przez to odrobinę droższa od zwykłej moksy.

    Moksa różnego typu: ośmioletnia (złota moksa), pięcioletnia, zwykła

    „Złota moksa”

    Najrzadszą, a zarazem najcenniejszą odmianą moksy jest tak zwana „złota moksa”, czyli moksa ośmioletnia. Jej okres dojrzewania jest najdłuższy, a przez to jej właściwości są najintensywniejsze. Do przygotowania złotej moksy wykorzystuje się starannie wyselekcjonowane i oczyszczone rośliny, które następnie drobno się mieli i dobrze przesiewa, uzyskując najwyższej jakości „watę” do termopunktury. W wacie tego typu brak jest gałązek, czy innego rodzaju zanieczyszczeń, które zakłócałyby proces spalania. Dym złotej moksy nie jest tak intensywny, a jej ciepło wnika na długo w tkanki. Złota moksa jest najrzadziej występującą odmianą moksy, a jej cena jest z oczywistych względów odpowiednio wyższa.

    Mogą występować również inne pośrednie typy moksy (np. dwuletnie lub trzyletnie). Zasada pozostaje jednak zawsze ta sama - im dłużej moksa dojrzewa, tym silniejsze są jej właściwości, które uzyskuje dzięki leżakowania w otoczeniu ziół nasycających ją eterycznymi olejkami.

    Moksa dymna i bezdymna

    Wszystkie przedstawione powyżej moksy, to typ określany jako „dymny”. Powstaje ona w naturalny sposób, w tradycyjnym procesie produkcji moksy. Nazywana jest ona „dymną” ponieważ tląc się wydziela obfity dym i intensywną woń. Jeśli chcemy używać jej w zamkniętych pomieszczeniach potrzebujemy dobrego systemu wentylacyjnego. Odmiana dymna moksy ma jednakże swoje zalety - jest ona bardziej aromatyczna przez co w takiej postaci wyraźniej można wyczuć woń zawartych w moksie olejków eterycznych, nie jest w żaden sposób utrwalana chemicznie, przez co zabieg jest bardziej skuteczny.

    Niekiedy jednak w miejscu, w którym prowadzimy moksoterapię nie mamy warunków aby móc stosować silnie dymiącą i wydzielającą silny zapach moksę dymną. W takich sytuacjach dużo lepiej sprawdza się moksa bezdymna. Jej produkcja przebiega tak samo jak produkcja moksy dymnej, z tym, że na koniec moksa przechodzi proces podobny do procesu wytarzania węgla drzewnego, któremu to procesowi moksa bezdymna zawdzięcza swój ciemny kolor i bardziej jednorodną konsystencję. Do moksy bezdymnej dodawane są następnie substancje dodatkowo pochłaniające zapach i dym. Moksa bezdymna oprócz dużo mniejszej ilości wytwarzanego dymu i mniej intensywnemu zapachowi, charakteryzuje się również dłuższym czasem palenia się w stosunku do odmiany dymnej. Moksa bezdymna nie występuje w tak różnorodnych formach jak tradycyjna moksa dymna. Można ją znaleźć w formie moksy sprasowanej (walców) oraz jako moksę ciętą lub naklejaną.

    Moksa bezdymna

    Niezależnie od tego jaki typ moksy wybierzemy, ważne jest abyśmy dokonując wyboru wiedzieli na jakich cechach lub właściwościach moksy nam zależy i wybrali taki jej rodzaj, który najlepiej będzie odpowiadał naszym potrzebom.



    Autorzy

    Jacek Furgalski Redaktor portalu odpowiedzialny za publikację artykułów. Od dawna interesujący się historią Dalekiego Wschodu, ma teraz okazję poznać bliżej tajniki niezwykłej medycyny chińskiej, a swoimi odkryciami podzielić się z czytelnikami naszego bloga.

    Najciekawszy newsletter o Medycynie Chińskiej!

    • Dołącz do grona naszych czytelników.
    • Śledź nasze artykuły, filmy i polecane akcesoria TCM.
  • email
    Zostań czytelnikiem
    naszego newslettera

  • Mogą Cię zainteresować

    Moksa sypana

    moksa, moxa, sypana

    Moksa bezdymna

    moksa, bezdymna, moksoterapia, moxa

    Akcesoria do moksoterapii: domki, rollery, szpikulce, wygaszacze

    moksoterapia, akcesoria do moksoterapii, moksa, moxa

    Moksa w cygarach

    moksa cygaro moksoterapia moxa

    Moksoterapia - bądź lekarzem dla samego siebie

    moksoterapia, podręcznik, książka
  • FreshMail.pl