• TCM w Polsce
  • zimny wiatr i gorący wiatr

    Niedoborowe i nadmiarowe podłoże infekcji

    Artykuł opracowany przez:
    Monika Buczyłowska

    Przez dość długi czas myślałam, że każdą nierównowagę w organizmie odwracamy rozgrzewaniem, odżywianiem, ewentualnie rozpraszaniem. Zastanawiało mnie jednak, dlaczego w przypadku takiej anginy czy innego zapalenia, rozgrzewające miksturki, czy zew. działanie gorącem nie działają, dzieje się wręcz przeciwnie - stan chorobowy pogłębia się?

    Wedle zasady "ekstremalne Jin przechodzi w Jang a ekstremalne Jang przechodzi w Jin" należy przyjrzeć się tematowi infekcji bliżej i z punktu widzenia występowania - niedoboru oraz nadmiaru, które jeśli są  skrajne, mogą przejść w swoje przeciwieństwo.

    Adekwatnie do zastałego stanu, należy więc działać:

    • niedobór - wzmacniamy, odżywiamy, ewentualnie jeśli towarzyszy mu zimno również rozgrzewamy;
    • nadmiar - redukujemy, schładzamy, osuszamy, rozpraszamy jeśli towarzyszy mu zastój.

    Mam nadzieję, że ten artykuł przydatny będzie szczególnie dla mam małych dzieci, które zmagają się z infekcjami swoich pociech kilka razy w roku, szczególnie w tej jesienno - zimowej porze. Co zrobić, by właściwie ocenić stan chorego pacjenta? Może to być nasze dziecko ale i mąż ... żona - chociaż nie, mamy przecież nie chorują 🙂 ? Przede wszystkim staramy się wywnioskować, czy objawy występujące u chorego są na tle zimna czy gorąca.

    Inwazja Zimnego Wiatru na Płuca

    Tak w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej nazywamy pospolite przeziębienie. Pojawia się ono na tle wyziębienia, ekspozycji na przeszywający zimny wiatr i zimno o każdej porze roku (również w lecie np. w klimatyzowanych pomieszczeniach). Jest to stan nierównowagi, polegający na wniknięciu patogenu zewnętrznego zimna i wiatru do zewnętrznej warstwy organizmu. Patogen zewnętrzny atakuje powierzchnię i wywołuje reakcję obronną (blokuje Wei Qi - funkcja obronna organizmu). Szczególnie podatne na wniknięcie zimnego wiatru są osoby z zimną lub niedoborową konstytucją.

    Typowymi objawami w tym wzorcu patologicznym są:

    • dreszcze (telepanie z zimna),
    • zablokowany nos, utrudnione oddychanie, ewentualnie wodnista wydzielina,
    • kichanie, psikanie (kilkakrotnie w ciągu dnia),
    • niewysoka gorączka lub całkowity brak (max 37-38 stopni),
    • brak potów,
    • sztywność karku i ból głowy,
    • awersja do zimna i wiatru (która nie ustępuje pomimo włożenia cieplejszej odzieży),
    • ciało języka bez zmian, może pojawić się cienki, biały nalot.

    Jak działamy w przypadku takiego scenariusza?

    Naszą strategią jest rozproszyć zimno i odblokować powierzchnię ciała (zablokowaniu ulegają pory skóry, które zaciskają się uniemożliwiając odparowywanie wilgoci, która skrapla się w głowie i ścieka nam przez nos).  Idealne dla nas na tę chwilę będą wszelkie mikstury działające napotnie. Nieoceniony jest tutaj świeży imbir, który cudownie rozprasza zimno i działa napotnie odblokowując powierzchnię ciała. Możemy zaparzyć sobie taką herbatkę z plastrów imbiru z dodatkiem miodu, popijać ją w ciągu dnia siedząc pod kocem czy otulającą pierzynką.

    Inne zioła działające napotnie to:

    • kwiat lipy,
    • gałązki i kora cynamonowca,
    • ziele krwawnika,
    • pączki, liście i kora topoli czarnej.

    Jemy produkty lekkostrawne, ciepłe, gotowane, doprawione. Pomagamy organizmowi wrócić do równowagi dostarczając jedzenie, którego trawienie nie wymaga zbyt dużych nakładów energetycznych - cała uwaga naszego ciała skupia się na walce z patogenem.

    Zalecane:

    • smak słodki (warzywa) w połączeniu ze smakiem ostrym (przyprawy rozgrzewające);
    • lekkostrawne, ciepłe potrawy;
    • zupy mocy, rosół, długo gotowane, doprawione - najlepiej kremy;
    • świeży imbir (bardzo ważny);
    • napary z ziół działających napotnie (sporo).

    Przeciwwskazane:

    • smak kwaśny i cierpki;
    • surowe, kwaśne owoce, soki witaminizowane;
    • ukwaszone produkty mleczne (jogurty, maślanki, twaróg, sery twarde);
    • napary z ziół ochładzających termicznie (szczególnie herbaty np. czarna z cytryną, zielona);
    • smak gorzki zimny - szczególnie w połączeniu z kwaśnym;
    • czosnek (poza szeregiem właściwości zdrowotnych czosnek zjadany na surowo jest bardzo ciężkostrawny choć o termice gorącej - silnie rozgrzewającej, nie warto jednak podawać go w momencie inwazji zimnego wiatru na płuca, kiedy organizm próbuje zmobilizować wszystkie swoje siły do walki z zimnem; czosnek dodany do potraw przydaje się w działaniu profilaktycznym - podsmażony na oleju czy uduszony w potrawie jest ciepły, rozgrzewający, lepiej strawny i działa silnie bakteriobójczo i przeciw pasożytniczo).

    Jeśli w miarę szybko zadziałamy, uda nam się rozproszyć patogen zimna, odblokujemy powierzchnię i odpowiednio rozgrzejemy się (przebywanie w cieple, dużo snu, dużo napoi napotnych, lekkostrawne ciepłe jedzenie) - możemy wrócić do względnej równowagi i cieszyć się lepszym samopoczuciem. Jednak jeśli nie zadziałamy odpowiednio szybko, w odpowiedni sposób, nie pomożemy organizmowi mobilizując jego sił do walki z załamaniem równowagi - inwazja zimna (skrajne Jin) przejdzie w Jang czyli mogą pojawić się dolegliwości na tle gorąca - różnego rodzaju zapalenia (zatok, gardła, krtani, oskrzeli czy płuc).

    Inwazja Gorącego Wiatru na Płuca

    Gdy tylko objawy zmienią się z tych, które wywoływane są przez zimny wiatr, na właściwe dla gorącego wiatru (możliwe, że w ciągu kilku godzin, lub w nocy), gdzie dominować będą gorączka i poty, natychmiast należy zmienić terapię pożywieniem i sięgać po produkty chłodne termicznie a nawet zimne.

    Inwazja gorącego wiatru na płuca może wystąpić również na podłożu patologicznego nadmiaru - śluzu, wilgoci, gorąca, gorącej wilgoci, gorącego śluzu. Gorąco ma swoje źródło w Żołądku i Jelitach - tłuste, gorące, bardzo doprawione potrawy oraz nieprzestrzeganie przerw czasowych pomiędzy posiłkami (stałe podjadanie) prowadzą do powstania gorąca i patologicznej gorącej wilgoci. Nadmiar mięsa i produktów odzwierzęcych w diecie, oraz przygotowywanie ich na sposób Jang (smażenie, grillowanie, duszenie, pieczenie) zawsze skutkuje gorącą wilgocią.

    Każdy z nas "nosi w sobie" chorobotwórcze wirusy, bakterie, grzyby jednak ich rozwój i aktywacja zależą od sprzyjających warunków w naszym organizmie. Sprzyjającymi warunkami jest stan gorącej wilgoci - nadmiarów gorącego, zalegającego śluzu w przestrzeniach naszego ciała - takie nadmiary są idealną pożywką dla mikrobów zalegających w naszym organizmie bądź dostających się z zew. przy kontakcie z chorą (zarażającą) osobą.

    Typowymi objawami w tym wzorcu patologicznym są:

    • dreszcze (drgawki z gorąca lub w gorączce),
    • awersja do wiatru,
    • kaszel (z flegmistą, ropną wydzieliną),
    • wysoka gorączka,
    • ból gardła (zapalenie z możliwym obrzękiem migdałków),
    • zablokowany lub cieknący nos z gęstą, żółtą wydzieliną,
    • ból głowy,
    • bóle ciała, stawów, tzw. "łamanie w kościach",
    • nieznaczne poty (powierzchnia jest rozgrzana),
    • pragnienie,
    • występujące objawy są tzw. grypopodobne,
    • język - zaczerwieniony na czubku i brzegach; nalot grubszy biały lub żółty; znaki szczególne - czerwone, wyniesione brodawki na powierzchni języka.

    Jak działamy w przypadku takiego scenariusza?

    Odblokowujemy powierzchnię, oczyszczamy gorąco, osuszamy gorącą wilgoć, stymulujemy funkcję zsyłania w dół i rozpraszania przez Płuca. W tym przypadku genialnie sprawdza się napar z jeżówki purpurowej. Jeżówka jest ziołem silnie gorzkim, wychładzającym ale cudownie eliminującym patogen z organizmu. Nie podajemy jej osobom wychłodzonym, niedoborowym, jednak w przypadku osoby nadmiarowej i infekcji na tle gorąca - sprawdzi się idealnie. Podobnie zadziałają inne zioła o smaku gorzkim, ostrym i termice zimnej, ochładzającej np. tymianek, majeranek.

    Zioła ostre i chłodne (idealne przy wysokiej gorączce):

    • liść eukaliptusa,
    • liść mięty,
    • kwiat złocienia,
    • liść morwy,
    • kwiat szałwii.

    Zioła przeciwzapalne (w stanach zapalnych, bólu):

    • korzeń urzetu barwierskiego
    • nasiona łopianu
    • kwiat wiciokrzewu japońskiego
    • owoc forsycji

    Nie rozgrzewamy się już, jemy produkty o termice neutralnej, lekkostrawne. Pijemy nadal sporo ale już napary ziołowe ochładzające i neutralizujące (jeżówka purpurowa naprawdę działa cuda, szczerze polecam).

    Zalecane:

    • lekkostrawne posiłki zbożowo - warzywne (idealne na śniadanie jest congee ryżowe czy owsianka);
    • kompoty owocowe gotowane z przyprawami (owoce mają działanie silnie wychładzające, w przypadku temperatury kompot z gruszek sprawdza się idealnie);
    • lekkie zupy, duszeniny warzywne z kaszą;
    • przy sporym gorącu, w porze letniej - surowe arbuzy, gruszki inne owoce spożywane na surowo;
    • zioła o smaku ostrym, gorzkim i termice ochładzającej (np. mięta, herbata zielona).

    Przeciwwskazane:

    • tłuste, ciężkostrawne potrawy przygotowywane na sposób Jang (szczególnie smażone, grillowane);
    • rosoły, zupy mocy;
    • białko zwierzęce, zwłaszcza wysokoenergetyczne mięso, wędliny, kiełbasy;
    • nadmiar pikantnych przypraw;
    • alkohol wysokoprocentowy;
    • słodycze, tłuste kremy, nabiał.

    Porównanie Zimnego i Gorącego Wiatru

    Zimny WiatrGorący Wiatr
    atakuje powierzchnięatakuje powierzchnię
    blokuje Wei Qi (Qi obronne)blokuje Wei Qi i wysusza płyny
    niewysoka gorączkawysoka i bardzo wysoka gorączka
    silna awersja do zimna i wiatruniewielka awersja do zimna i wiatru
    silne bóle (głowa, kark, stawy)nieznaczne bóle (gardło, głowa)
    brak pragnieniapragnienie (momentami silne)
    jasny kolor moczuciemny kolor moczu
    ciało języka bez zmianzaczerwieniony koniuszek i brzegi języka
    nalot na języku: biały, cienkinalot cienki do grubego, biały lub żółty

     

    Podsumowując, polecam na początku każdej zawieruchy przyjrzeć się bliżej objawom, zapytać o odczucia, obejrzeć język. Czasami trafna diagnoza i zadziałanie dietą, ziołami, utuleniem w odpowiednim momencie przynoszą naprawdę rewelacyjne rezultaty.

    Bibliografia

    1. Joger Kastner; Terapia pożywieniem; Łódź 2014.
    2. Paul Pitchford; Odżywianie dla zdrowia; Łódź 2017.
    3. Materiały własne pochodzące z kursu Agnieszki Krzemińskiej - "Dietetyka wg Tradycyjnej Medycyny Chińskiej".

    Autorzy

    Monika Buczyłowska Ponad 10 lat temu zamieniłam doradztwo zawodowe na żywieniowe. Jestem Dietetykiem TCM, ustalam indywidualne plany żywieniowe, prowadzę warsztaty z gotowania czy kursy teoretyczne obejmujące sezonowość wg TCM. Uczęszczam na kurs starochińskiego masażu stóp on zon su, by poza żywieniem wspierać zdrowie ludzi wykonując głęboki masaż energetyczny. W wolnych chwilach ćwiczę Qigong, czytam, maluje, słucham muzyki.

    Najciekawszy newsletter o Medycynie Chińskiej!

    • Dołącz do grona naszych czytelników.
    • Śledź nasze artykuły, filmy i polecane akcesoria TCM.
  • Mogą Cię zainteresować

    Agaricus Suplement diety

    grzyby chińskie, suplementy diety, grzyby lecznicze, agaricus

    Terapia pożywieniem - Dietetyka według tradycyjnej medycyny chińskiej

    książka, odżywianie, dieta, medycyna chińska

    Maść Tygrysia Złota

    maść tygrysia

    Odżywianie według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej

    odżywianie, dietetyka, medycyna chińska, książka

    Słownik Medycyny Chińskiej - T. Błaszczyk

    medycyna chińska, książka
  • FreshMail.pl