• TCM w Polsce
  • zimny wiatr i gorący wiatr

    Niedoborowe i nadmiarowe podłoże infekcji

    Artykuł opracowany przez:
    Monika Buczyłowska

    Przez dość długi czas myślałam, że każdą nierównowagę w organizmie odwracamy rozgrzewaniem, odżywianiem, ewentualnie rozpraszaniem. Zastanawiało mnie jednak, dlaczego w przypadku takiej anginy czy innego zapalenia, rozgrzewające miksturki, czy zew. działanie gorącem nie działają, dzieje się wręcz przeciwnie - stan chorobowy pogłębia się?

    Wedle zasady "ekstremalne Jin przechodzi w Jang a ekstremalne Jang przechodzi w Jin" należy przyjrzeć się tematowi infekcji bliżej i z punktu widzenia występowania - niedoboru oraz nadmiaru, które jeśli są  skrajne, mogą przejść w swoje przeciwieństwo.

    Adekwatnie do zastałego stanu, należy więc działać:

    • niedobór - wzmacniamy, odżywiamy, ewentualnie jeśli towarzyszy mu zimno również rozgrzewamy;
    • nadmiar - redukujemy, schładzamy, osuszamy, rozpraszamy jeśli towarzyszy mu zastój.

    Mam nadzieję, że ten artykuł przydatny będzie szczególnie dla mam małych dzieci, które zmagają się z infekcjami swoich pociech kilka razy w roku, szczególnie w tej jesienno - zimowej porze. Co zrobić, by właściwie ocenić stan chorego pacjenta? Może to być nasze dziecko ale i mąż ... żona - chociaż nie, mamy przecież nie chorują 🙂 ? Przede wszystkim staramy się wywnioskować, czy objawy występujące u chorego są na tle zimna czy gorąca.

    Inwazja Zimnego Wiatru na Płuca

    Tak w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej nazywamy pospolite przeziębienie. Pojawia się ono na tle wyziębienia, ekspozycji na przeszywający zimny wiatr i zimno o każdej porze roku (również w lecie np. w klimatyzowanych pomieszczeniach). Jest to stan nierównowagi, polegający na wniknięciu patogenu zewnętrznego zimna i wiatru do zewnętrznej warstwy organizmu. Patogen zewnętrzny atakuje powierzchnię i wywołuje reakcję obronną (blokuje Wei Qi - funkcja obronna organizmu). Szczególnie podatne na wniknięcie zimnego wiatru są osoby z zimną lub niedoborową konstytucją.

    Typowymi objawami w tym wzorcu patologicznym są:

    • dreszcze (telepanie z zimna),
    • zablokowany nos, utrudnione oddychanie, ewentualnie wodnista wydzielina,
    • kichanie, psikanie (kilkakrotnie w ciągu dnia),
    • niewysoka gorączka lub całkowity brak (max 37-38 stopni),
    • brak potów,
    • sztywność karku i ból głowy,
    • awersja do zimna i wiatru (która nie ustępuje pomimo włożenia cieplejszej odzieży),
    • ciało języka bez zmian, może pojawić się cienki, biały nalot.

    Jak działamy w przypadku takiego scenariusza?

    Naszą strategią jest rozproszyć zimno i odblokować powierzchnię ciała (zablokowaniu ulegają pory skóry, które zaciskają się uniemożliwiając odparowywanie wilgoci, która skrapla się w głowie i ścieka nam przez nos).  Idealne dla nas na tę chwilę będą wszelkie mikstury działające napotnie. Nieoceniony jest tutaj świeży imbir, który cudownie rozprasza zimno i działa napotnie odblokowując powierzchnię ciała. Możemy zaparzyć sobie taką herbatkę z plastrów imbiru z dodatkiem miodu, popijać ją w ciągu dnia siedząc pod kocem czy otulającą pierzynką.

    Inne zioła działające napotnie to:

    • kwiat lipy,
    • gałązki i kora cynamonowca,
    • ziele krwawnika,
    • pączki, liście i kora topoli czarnej.

    Jemy produkty lekkostrawne, ciepłe, gotowane, doprawione. Pomagamy organizmowi wrócić do równowagi dostarczając jedzenie, którego trawienie nie wymaga zbyt dużych nakładów energetycznych - cała uwaga naszego ciała skupia się na walce z patogenem.

    Zalecane:

    • smak słodki (warzywa) w połączeniu ze smakiem ostrym (przyprawy rozgrzewające);
    • lekkostrawne, ciepłe potrawy;
    • zupy mocy, rosół, długo gotowane, doprawione - najlepiej kremy;
    • świeży imbir (bardzo ważny);
    • napary z ziół działających napotnie (sporo).

    Przeciwwskazane:

    • smak kwaśny i cierpki;
    • surowe, kwaśne owoce, soki witaminizowane;
    • ukwaszone produkty mleczne (jogurty, maślanki, twaróg, sery twarde);
    • napary z ziół ochładzających termicznie (szczególnie herbaty np. czarna z cytryną, zielona);
    • smak gorzki zimny - szczególnie w połączeniu z kwaśnym;
    • czosnek (poza szeregiem właściwości zdrowotnych czosnek zjadany na surowo jest bardzo ciężkostrawny choć o termice gorącej - silnie rozgrzewającej, nie warto jednak podawać go w momencie inwazji zimnego wiatru na płuca, kiedy organizm próbuje zmobilizować wszystkie swoje siły do walki z zimnem; czosnek dodany do potraw przydaje się w działaniu profilaktycznym - podsmażony na oleju czy uduszony w potrawie jest ciepły, rozgrzewający, lepiej strawny i działa silnie bakteriobójczo i przeciw pasożytniczo).

    Jeśli w miarę szybko zadziałamy, uda nam się rozproszyć patogen zimna, odblokujemy powierzchnię i odpowiednio rozgrzejemy się (przebywanie w cieple, dużo snu, dużo napoi napotnych, lekkostrawne ciepłe jedzenie) - możemy wrócić do względnej równowagi i cieszyć się lepszym samopoczuciem. Jednak jeśli nie zadziałamy odpowiednio szybko, w odpowiedni sposób, nie pomożemy organizmowi mobilizując jego sił do walki z załamaniem równowagi - inwazja zimna (skrajne Jin) przejdzie w Jang czyli mogą pojawić się dolegliwości na tle gorąca - różnego rodzaju zapalenia (zatok, gardła, krtani, oskrzeli czy płuc).

    Inwazja Gorącego Wiatru na Płuca

    Gdy tylko objawy zmienią się z tych, które wywoływane są przez zimny wiatr, na właściwe dla gorącego wiatru (możliwe, że w ciągu kilku godzin, lub w nocy), gdzie dominować będą gorączka i poty, natychmiast należy zmienić terapię pożywieniem i sięgać po produkty chłodne termicznie a nawet zimne.

    Inwazja gorącego wiatru na płuca może wystąpić również na podłożu patologicznego nadmiaru - śluzu, wilgoci, gorąca, gorącej wilgoci, gorącego śluzu. Gorąco ma swoje źródło w Żołądku i Jelitach - tłuste, gorące, bardzo doprawione potrawy oraz nieprzestrzeganie przerw czasowych pomiędzy posiłkami (stałe podjadanie) prowadzą do powstania gorąca i patologicznej gorącej wilgoci. Nadmiar mięsa i produktów odzwierzęcych w diecie, oraz przygotowywanie ich na sposób Jang (smażenie, grillowanie, duszenie, pieczenie) zawsze skutkuje gorącą wilgocią.

    Każdy z nas "nosi w sobie" chorobotwórcze wirusy, bakterie, grzyby jednak ich rozwój i aktywacja zależą od sprzyjających warunków w naszym organizmie. Sprzyjającymi warunkami jest stan gorącej wilgoci - nadmiarów gorącego, zalegającego śluzu w przestrzeniach naszego ciała - takie nadmiary są idealną pożywką dla mikrobów zalegających w naszym organizmie bądź dostających się z zew. przy kontakcie z chorą (zarażającą) osobą.

    Typowymi objawami w tym wzorcu patologicznym są:

    • dreszcze (drgawki z gorąca lub w gorączce),
    • awersja do wiatru,
    • kaszel (z flegmistą, ropną wydzieliną),
    • wysoka gorączka,
    • ból gardła (zapalenie z możliwym obrzękiem migdałków),
    • zablokowany lub cieknący nos z gęstą, żółtą wydzieliną,
    • ból głowy,
    • bóle ciała, stawów, tzw. "łamanie w kościach",
    • nieznaczne poty (powierzchnia jest rozgrzana),
    • pragnienie,
    • występujące objawy są tzw. grypopodobne,
    • język - zaczerwieniony na czubku i brzegach; nalot grubszy biały lub żółty; znaki szczególne - czerwone, wyniesione brodawki na powierzchni języka.

    Jak działamy w przypadku takiego scenariusza?

    Odblokowujemy powierzchnię, oczyszczamy gorąco, osuszamy gorącą wilgoć, stymulujemy funkcję zsyłania w dół i rozpraszania przez Płuca. W tym przypadku genialnie sprawdza się napar z jeżówki purpurowej. Jeżówka jest ziołem silnie gorzkim, wychładzającym ale cudownie eliminującym patogen z organizmu. Nie podajemy jej osobom wychłodzonym, niedoborowym, jednak w przypadku osoby nadmiarowej i infekcji na tle gorąca - sprawdzi się idealnie. Podobnie zadziałają inne zioła o smaku gorzkim, ostrym i termice zimnej, ochładzającej np. tymianek, majeranek.

    Zioła ostre i chłodne (idealne przy wysokiej gorączce):

    • liść eukaliptusa,
    • liść mięty,
    • kwiat złocienia,
    • liść morwy,
    • kwiat szałwii.

    Zioła przeciwzapalne (w stanach zapalnych, bólu):

    • korzeń urzetu barwierskiego
    • nasiona łopianu
    • kwiat wiciokrzewu japońskiego
    • owoc forsycji

    Nie rozgrzewamy się już, jemy produkty o termice neutralnej, lekkostrawne. Pijemy nadal sporo ale już napary ziołowe ochładzające i neutralizujące (jeżówka purpurowa naprawdę działa cuda, szczerze polecam).

    Zalecane:

    • lekkostrawne posiłki zbożowo - warzywne (idealne na śniadanie jest congee ryżowe czy owsianka);
    • kompoty owocowe gotowane z przyprawami (owoce mają działanie silnie wychładzające, w przypadku temperatury kompot z gruszek sprawdza się idealnie);
    • lekkie zupy, duszeniny warzywne z kaszą;
    • przy sporym gorącu, w porze letniej - surowe arbuzy, gruszki inne owoce spożywane na surowo;
    • zioła o smaku ostrym, gorzkim i termice ochładzającej (np. mięta, herbata zielona).

    Przeciwwskazane:

    • tłuste, ciężkostrawne potrawy przygotowywane na sposób Jang (szczególnie smażone, grillowane);
    • rosoły, zupy mocy;
    • białko zwierzęce, zwłaszcza wysokoenergetyczne mięso, wędliny, kiełbasy;
    • nadmiar pikantnych przypraw;
    • alkohol wysokoprocentowy;
    • słodycze, tłuste kremy, nabiał.

    Porównanie Zimnego i Gorącego Wiatru

    Zimny WiatrGorący Wiatr
    atakuje powierzchnięatakuje powierzchnię
    blokuje Wei Qi (Qi obronne)blokuje Wei Qi i wysusza płyny
    niewysoka gorączkawysoka i bardzo wysoka gorączka
    silna awersja do zimna i wiatruniewielka awersja do zimna i wiatru
    silne bóle (głowa, kark, stawy)nieznaczne bóle (gardło, głowa)
    brak pragnieniapragnienie (momentami silne)
    jasny kolor moczuciemny kolor moczu
    ciało języka bez zmianzaczerwieniony koniuszek i brzegi języka
    nalot na języku: biały, cienkinalot cienki do grubego, biały lub żółty

     

    Podsumowując, polecam na początku każdej zawieruchy przyjrzeć się bliżej objawom, zapytać o odczucia, obejrzeć język. Czasami trafna diagnoza i zadziałanie dietą, ziołami, utuleniem w odpowiednim momencie przynoszą naprawdę rewelacyjne rezultaty.

    Bibliografia

    1. Joger Kastner; Terapia pożywieniem; Łódź 2014.
    2. Paul Pitchford; Odżywianie dla zdrowia; Łódź 2017.
    3. Materiały własne pochodzące z kursu Agnieszki Krzemińskiej - "Dietetyka wg Tradycyjnej Medycyny Chińskiej".

    Autorzy

    Monika Buczyłowska Ponad 10 lat temu zamieniłam doradztwo zawodowe na żywieniowe. Jestem Dietetykiem TCM, ustalam indywidualne plany żywieniowe, prowadzę warsztaty z gotowania czy kursy teoretyczne obejmujące sezonowość wg TCM. Uczęszczam na kurs starochińskiego masażu stóp on zon su, by poza żywieniem wspierać zdrowie ludzi wykonując głęboki masaż energetyczny. W wolnych chwilach ćwiczę Qigong, czytam, maluje, słucham muzyki.

    Najciekawszy newsletter o Medycynie Chińskiej!

    • Dołącz do grona naszych czytelników.
    • Śledź nasze artykuły, filmy i polecane akcesoria TCM.
  • Mogą Cię zainteresować

    Terapia pożywieniem - Dietetyka według tradycyjnej medycyny chińskiej

    książka, odżywianie, dieta, medycyna chińska

    Agaricus Suplement diety

    grzyby chińskie, suplementy diety, grzyby lecznicze, agaricus

    Maść Tygrysia Złota

    maść tygrysia

    Odżywianie według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej

    odżywianie, dietetyka, medycyna chińska, książka

    Słownik Medycyny Chińskiej - T. Błaszczyk

    medycyna chińska, książka
  • FreshMail.pl