Lidong (立冬), czyli „Początek Zimy”, to dziewiętnasty z 24 sezonów chińskiego kalendarza słonecznego, który rozpoczyna się około 7 lub 8 listopada. Po Shuangjiang – Spadku Szronu wkraczamy w porę roku, w którym Yin staje się dominujące. Natura zwalnia i magazynuje siły, a nam medycyna chińska zaleca to samo. To dobry moment, by rozgrzać ciało i zadbać o Nerki przed zimą.
Spis treści:
1) Ogólna charakterystyka sezonu Lidong – „Początek Zimy”
2) Lidong – „Początek Zimy” w ujęciu medycyny chińskiej
3) Zalecenia dotyczące diety w sezonie Lidong – „Początek Zimy”
4) Zalecenia dotyczące aktywności w okresie Lidong – „Początek Zimy”
5) Nerki w ujęciu TCM – ich rola, funkcje i jak je wspierać?
6) Moksoterapia wzmacniająca Nerki
7) Ochrona Bramy Nerek
8) Podsumowanie
Ogólna charakterystyka sezonu Lidong – „Początek Zimy”
Lidong otwiera sześć zimowych sezonów słonecznych. Znak „Li” oznacza „ustanowienie, początek”, a „Dong” – zimę, ale także „kończyć, chować”. Plony trafiły już do spichlerzy, a zwierzęta szukają schronienia przed chłodem.
Sezon dzieli się na trzy pięciodniowe części: w pierwszej woda zaczyna zamarzać; w drugiej zamarza ziemia; w trzeciej bażanty znikają, a przy brzegach pojawiają się małże – dawniej wierzono, że to ptaki zamieniają się w te morskie stworzenia.
W dawnych Chinach cesarz wyruszał z dworem na północne przedmieścia stolicy, by uroczyście „powitać zimę”. Ludową tradycją jest „uzupełnianie zimy” (Bu Dong), czyli zwyczaj spożywania sycących potraw dodających sił na chłodne miesiące: na północy pierożków jiaozi, na południu dań z baraniny czy kurczaka duszonych z ziołami.
Lidong – „Początek Zimy” w ujęciu medycyny chińskiej
Zima w medycynie chińskiej przypisana jest Przemianie Wody, Nerkom i Pęcherzowi Moczowemu, a jej kluczową cechą jest magazynowanie. Kanon Medycyny Chińskiej Żółtego Cesarza zaleca, by zimą chować Yang, chronić się przed zimnem, kłaść się wcześnie i wstawać późno (wraz z pierwszymi promieniami coraz późniejszego świtu).
Zimno ma naturę Yin – uszkadza Yang, spowalnia krążenie Qi i Krwi oraz powoduje skurcze i ból. Najbardziej narażone są na nie Nerki, źródło całego ciepła organizmu. Gdy Yang Nerek słabnie, pojawiają się marznięcie, bóle lędźwi i kolan, zmęczenie i częste oddawanie moczu. Dlatego właśnie w tym sezonie tak ważne są Nerki – ich prawidłowe funkcjonowanie, rozgrzanie i ochrona przed ich wyziębieniem.
Ponadto, w sezonie „Początku Zimy” organizm dopiero przyzwyczaja się do chłodu, a wahania temperatur sprzyjają infekcjom.
Zalecenia dotyczące diety w sezonie Lidong – „Początek Zimy”
Pożywienie powinno być teraz ciepłe, rozgrzewające, bogate kalorycznie i odżywcze. Organizm zużywa bowiem więcej energii na utrzymanie ciepła.
Produkty szczególnie zalecane:
- baranina,
- wołowina,
- kurczak,
- świeże warzywa i owoce sezonowe.
Baranina ogrzewa Yang Nerek i Śledziony, wołowina wzmacnia Qi i Krew, a kurczak łagodnie odżywia i rozgrzewa. Należy unikać pokarmów surowych, zimnych i wychładzających. Ponieważ ogrzewanie w domach i miejscach pracy wysusza powietrze, dlatego warto dbać o nawilżenie – zupy i kompoty to podstawa zimowego jadłospisu.
Zalecenia dotyczące aktywności w okresie Lidong – „Początek Zimy”
- Dużo odpoczywaj i śpij, ponieważ sen jest najlepszą formą „magazynowania” energii.
- Kładź się wcześnie i wstawaj późno, najlepiej po wschodzie słońca.
- Utrzymuj plecy i stawy w cieple, w szczególności lędźwie, kolana i stopy.
Nerki w ujęciu TCM – ich rola, funkcje i jak je wspierać?
Nerki nazywane są „korzeniem życia”. Przechowują Jing czyli Esencję otrzymaną od rodziców i uzupełnianą przez całe życie. Od Jing zależą wzrost, dojrzewanie, płodność oraz tempo starzenia się. Nerki zawierają też Yin i Yang całego organizmu: Yin Nerek nawilża i odżywia wszystkie narządy, a Yang Nerek, zwane „Ogniem Bramy Życia” (Ming Men), ogrzewa je i napędza ich pracę. Nerki kontrolują też gospodarkę wodną, odżywiają kości, szpik i mózg, „chwytają” Qi wdychane przez Płuca i mieszczą siłę woli (Zhi) – dlatego ich osłabienie to nie tylko marznięcie i ból pleców, ale też brak motywacji i lękliwość.
Więcej na temat obiegu czynnościowego Nerek w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej przeczytasz w artykule: Nerki i ich funkcje w Medycynie Chińskiej.
W fitoterapii chińskiej wspieranie Nerek zawsze zaczyna się od pytania, czy niedobór dotyczy Yin, czy Yang. Przy niedoborze Yin, które objawia się uderzeniami gorąca, nocnymi potami, suchością w ustach lub szumami w uszach, klasyczną recepturą jest receptura Liu Wei Di Huang Wan, „Pigułka Sześciu Składników z Rehmannią”. Przygotowany korzeń rehmannii (Shu Di Huang), owoc dereniu (Shan Zhu Yu) i pochrzyn (Shan Yao) odżywiają Yin Nerek, Wątroby i Śledziony, a poria kokosowa (Fu Ling), kora piwonii (Mu Dan Pi) i żabieniec (Ze Xie) równoważą całość.
Przy niedoborze Yang, który objawia się jako zimne dłonie i stopy, chłód w okolicy lędźwi, bladość oraz częste oddawanie moczu w nocy, stosuje się recepturę Jin Gui Shen Qi Wan, czyli „Pigułkę Qi Nerek ze Złotej Skrzyni”. Opiera się ona na tych samych sześciu składnikach co poprzednia receptura, ale uzupełnionych o tojad (Fu Zi) i cynamon chiński (Rou Gui lub Gui Zhi), które rozgrzewają i wzmacniają Yang. Dobór receptury najlepiej skonsultować z terapeutą TCM.
Wyjątkowe miejsce w zimowej profilaktyce zajmuje Cordyceps. Według medycyny chińskiej ten grzyb witalny oddziałuje na obiegi czynnościowe Nerek i Płuc i jako jeden z nielicznych środków stosowanych w chińskim ziołolecznictwie, jednocześnie wzmacnia zarówno Yin, jak i Yang. Wspiera energię, wydolność i witalność, a także relację Płuca-Nerki, ważną przy przewlekłym kaszlu i zadyszce. Dostępny jest jako ekstrakt w kapsułkach lub proszek z grzybni. Popularne są też mieszanki łączące grzyby chińskie z ziołami tonizującymi Nerki.
Łagodniejszą, codzienną formą wsparcia Nerek mogą być herbatki ziołowe komponowane z myślą o Qi Nerek. Ciepły napar to rytuał doskonale wpisujący się w zimowe wieczory – rozgrzewa, nawilża i wycisza.
Moksoterapia wzmacniająca Nerki
Moksoterapia, czyli ogrzewanie punktów żarzącą się bylicą, to jedna z najstarszych metod wzmacniania Yang. Zimą jej ciepło uzupełnia Yang Nerek, ogrzewa kanały i rozprasza Zimno.
Wbrew intuicji nie zaleca się moksowania bezpośrednio okolicy nerek (w sensie obszaru lokalizacji nerek jako narządu anatomicznego) – dla wielu osób byłby to zbyt intensywny bodziec, który mógłby przynieść więcej złego niż dobrego. Znacznie łagodniej i bezpieczniej wzmacnia się Nerki pośrednio, od strony brzucha. Przy kanale Ren Mai leżą tam punkty o kluczowym znaczeniu: Guan Yuan (Ren4), „Brama Pierwotnej Energii”, około czterech palców poniżej pępka, Qi Hai (Ren6), „Morze Qi”, oraz Shen Que (Ren8) w centrum pępka. W TCM obszar ten nazywany jest Dan Tian – to miejsce, w którym gromadzi się Yuan Qi, bezpośrednio związana z Nerkami.
Do zabiegu można użyć metalowego pudełka do moksoterapii w pokrowcu lub pudełka bambusowego stawianego bezpośrednio na ogrzewanym obszarze, w tym przypadku na brzuchu. Pudełka pozwalają ogrzewać większy obszar ciała lub kilka punktów jednocześnie bez trzymania moksy w dłoni.
Do zabiegu można wybrać pokrowce na pudełka z moksą zaprojektowane specjalnie z myślą o ogrzewaniu obszarów takich jak brzuch czy nerki. Taki pokrowiec ma formę pasa, który utrzymuje pudełko w miejscu i jednocześnie izoluje skórę przed jego zbyt wysoką temperaturą. Duże okrągłe pudełka przeznaczone specjalnie do moksoterapii brzucha stawia się na pępku, ogrzewając ten punkt i jednocześnie cały duży obszar brzucha. Do metalowych pudełek przeznaczonych do użycia w pokrowcach stosuje się moksę ciętą (krótkie odcinki cygar).
Do bambusowych pudełek przez otwór wkłada się całe cygaro z moksą. W zależności od wielkości pudełka i liczby otworów można zastosować jedno, dwa, trzy, a nawet sześć moks jednocześnie.
Moksę najłatwiej rozpalić palnikiem żarowym, który szybko i równomiernie rozpala nawet grube cygaro. Po zabiegu cygaro najlepiej jest bezpiecznie wsadzić do otworu w metalowym wygaszaczu, który odcina dopływ tlenu, skutecznie gasząc cygaro, a jednocześnie nie powodując jego zawilgocenia (jak w przypadku gaszenia w wodzie). Tak zgaszone cygaro można bez problemu użyć ponownie.
Zabieg moksoterapii Nerek przez brzuch trwa zwykle 20-30 minut. Ciepło powinno być wyraźne, ale przyjemne. Jeśli pojawi się uczucie pieczenia należy unieść pudełko lub dołożyć warstwę materiału izolującego. Moksoterapia nie jest wskazana w ciąży, przy gorączce, objawach Gorąca i stanach zapalnych. Najlepsze efekty daje regularne stosowanie przez cały sezon Lidong i kolejne zimowe miesiące.
Ochrona Bramy Nerek
Okolica lędźwi to w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej jedna z najważniejszych stref ciała. To właśnie tutaj, między kręgami lędźwiowymi, leży punkt Ming Men (Du4), zwany „Bramą Życia”. Obok niego znajdują się punkty Shen Shu (Bl23), związane bezpośrednio z Nerkami. Chińskie przysłowie mówi, że „talia jest siedzibą Nerek”. Wychłodzenie tej okolicy szybko odbija się nie tylko na samym tym obszarze i Nerkach, ale również na całym organizmie.
Pierwszą zasadą jest zachowanie ciepła: ubrania zakrywające lędźwie, ciepłe pasy, unikanie krótkich kurtek i siadania na zimnym podłożu.
Lędźwie można też rozgrzewać od wewnątrz, pobudzając krążenie akupresurą. Mata do akupresury posiada setki drobnych kolców, które działają na wiele punktów jednocześnie. Już po kilku minutach leżenia na macie pojawia się przyjemne ciepło. Na macie można położyć się plecami lub bezpośrednio pod lędźwiami umieścić poduszkę akupresurową, której kształt idealnie dopasowany jest do tego miejsca. Innym rozwiązaniem z zakresu akupresury jest wieloigłowy aplikator w formie pasa, którego metalowe igiełki oddziałują na skórę, pobudzając krążenie Qi i Krwi oraz rozgrzewając okolicę lędźwiowo-krzyżową.
Popularnym źródłem głębokiego ciepła może być również lampa TDP z płytką mineralną emitującą promieniowanie podczerwone. Podobnie jak w przypadku moksy, zimą lepiej ogrzewać nią Nerki pośrednio, kierując ją na brzuch i okolicę Dan Tian, a nie bezpośrednio na lędźwie.
Jeśli pojawiają się dolegliwości bólowe w okolicy lędźwi, wówczas dobrze sprawdzi się rozgrzewająca moksa w plastrach. Jest to moksa bezogniowa, naklejana bezpośrednio na skórę. Plaster przez kilka godzin oddaje łagodne ciepło, nie wymaga zapalania i można go nosić pod ubraniem. Zaleca się dwutygodniową kurację, naklejając plastry na bolesne miejsca lub punkty Shen Shu. Moksy w plastrach nie należy stosować profilaktycznie, a wyłącznie wtedy kiedy pojawia się ból i potrzebujemy pomocy.
Podsumowanie
Sezon Lidong – „Początek Zimy” otwiera porę odpoczynku i gromadzenia sił. Medycyna chińska zachęca nas do tego, by w tym okresie nieco zwolnić, więcej spać, jeść rozgrzewające posiłki i chronić ciało przed chłodem. W centrum naszej uwagi powinny znaleźć się Nerki, które są korzeniem Yin i Yang całego organizmu. Wspieramy je recepturami ziołowymi dobranymi do naszej konstytucji, Cordycepsem (grzybem witalnym) oraz ciepłymi naparami, moksoterapią, akupresurą i poprzez odpowiednie ubieranie się, dbaniem o ciepło odcinka lędźwiowego.
Dodaj komentarz