
Xiaoxue, czyli „Mały Śnieg”, to dwudziesty sezon chińskiego kalendarza słonecznego i drugi sezon zimy. Rozpoczyna się około 22 listopada i trwa do 6-7 grudnia. Dni są coraz krótsze, temperatury spadają, a w powietrzu pojawiają się pierwsze płatki śniegu. To czas, w którym natura zamyka się w sobie, a człowiek powinien pójść za jej przykładem – rozgrzewać się od środka, chronić przed zimnem najbardziej wrażliwe miejsca ciała i budować odporność, która pozwoli przejść przez całą zimę w dobrej formie.
Spis treści:
1) Ogólna charakterystyka sezonu Xiaoxue – „Mały Śnieg”
2) Xiaoxue – „Mały Śnieg” w ujęciu medycyny chińskiej
3) Zalecenia dotyczące diety w sezonie Xiaoxue – „Mały Śnieg”
4) Zalecenia dotyczące aktywności w okresie Xiaoxue – „Mały Śnieg”
5) Kuchnia, która rozgrzewanie od środka
6) Ochrona karku przed zimnem i rozgrzewanie karku rollerem
7) Budowanie odporności
8) Podsumowanie
Ogólna charakterystyka sezonu Xiaoxue – „Mały Śnieg”
Xiaoxue zaczyna się, gdy Słońce osiąga 240° długości ekliptycznej. Nazwa sezonu dobrze oddaje jego charakter: zimno jest już wyraźne, ale śnieg pada jeszcze rzadko i nie tworzy grubej pokrywy. Dawni chińscy obserwatorzy przyrody dzielili ten okres na trzy pięciodniowe etapy. W pierwszym znikają tęcze, bo powietrze staje się zbyt chłodne i suche. W drugim energia Nieba wznosi się, a energia Ziemi opada – obie przestają się spotykać. W trzecim wszystko zamyka się i nastaje prawdziwa zima. Przyroda zamiera, zwierzęta zapadają w sen, rośliny gromadzą soki w korzeniach.
Xiaoxue – „Mały Śnieg” w ujęciu medycyny chińskiej
Zima w medycynie chińskiej należy do Przemiany Wody, z którą związane są Nerki i Pęcherz Moczowy. Nerki przechowują Jing, czyli Esencję życiową, która decyduje o naszej witalności, odporności i tempie starzenia. Zimą trzeba ją chronić, a nie trwonić.
W sezonie Xiaoxue Yin osiąga niemal pełnię, a Yang chowa się głęboko w ciele. Główną przyczyną problemów zdrowotnych staje się Zimno, które łatwo wnika do organizmu i hamuje przepływ Qi i Krwi. Pojawiają się zimne dłonie i stopy, sztywność karku i pleców, bóle stawów, a także obniżona odporność. Ponieważ Yang chroni powierzchnię ciała dzięki energii obronnej Wei Qi, jego osłabienie otwiera drogę infekcjom. Dlatego w tym czasie Tradycyjna Medycyna Chińska kładzie nacisk na trzy rzeczy: ogrzewanie wnętrza, ochronę ciała z zewnątrz i wzmacnianie energii obronnej.
Zalecenia dotyczące diety w sezonie Xiaoxue – „Mały Śnieg”
Zimą powietrze w domach jest suche, dlatego dieta powinna nie tylko rozgrzewać, ale też nawilżać. Podstawą jadłospisu są zupy i kompoty.
Warto sięgać po produkty wzmacniające Nerki:
- czarne i ciemne produkty: czarny sezam, czarna fasola, czarny ryż, ciemna soczewica, kasza gryczana,
- mięso: jagnięcina, wołowina, wieprzowina,
- orzechy nerkowca,
- smak kwaśny: kiszonki, naturalne octy, cytrusy.
Nie nadużywaj smaku ostrego. W niewielkiej ilości rozgrzewa, ale w nadmiarze otwiera pory i rozprasza energię, którą zimą trzeba gromadzić. Smak kwaśny działa odwrotnie – ściąga i scala powierzchnię ciała, pomagając zatrzymać ciepło w środku.
Zalecenia dotyczące aktywności w okresie Xiaoxue – „Mały Śnieg”
Zima to czas odpoczynku i regeneracji. Najważniejsze zasady to:
- Kładź się wcześniej i wstawaj później – dłuższy sen chroni Yang i wspiera Nerki.
- Przebywaj więcej w domu i ubieraj się ciepło – w szczególności chroń kark, plecy, brzuch i stopy.
- Rozciągaj się regularnie i łagodnie – zamiast intensywnego treningu, po którym się pocisz.
- Dbaj o równowagę Yin-Yang – unikaj skrajności w pracy, jedzeniu i emocjach.
- Zwolnij tempo życia – spokojny rytm dnia i dobry sen to najlepsza inwestycja w zdrowie na resztę zimy.
Kuchnia, która rozgrzewanie od środka
Najprostszym i najskuteczniejszym sposobem na ogrzanie organizmu zimą jest kuchnia. Według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej Śledziona i Żołądek potrzebują ciepła, aby przetwarzać pokarm w Qi i Krew. Zimne, surowe jedzenie osłabia ten proces, a ciepłe, długo gotowane potrawy go wspierają. Dlatego w sezonie Xiaoxue najważniejszym daniem dnia powinna być gorąca zupa lub bulion, gotowany powoli, czasem przez kilka godzin.
W chińskiej tradycji do takich zup od wieków dodaje się zioła. Oddają swoje właściwości do wywaru i zamieniają zwykły posiłek w rytuał wzmacniający. Dziś łatwo sięgnąć po gotowe ziołowe mieszanki do zup, dobrane do konkretnych potrzeb, które nazywane są Zupami Mocy. Osoby, które szybko marzną, mają zimne dłonie i stopy, czują się ospałe i brakuje im energii, skorzystają z mieszanek wzmacniających Yang. Osobom zmęczonym, z osłabionym trawieniem i częstymi infekcjami lepiej posłużą mieszanki wzmacniające Qi.
Więcej na temat Zup Mocy przeczytasz w artykule: Rosół i spółka – o co chodzi z Zupą Mocy?
Świetnym dodatkiem do zimowych zup są suszone grzyby Shiitake i Maitake. W kuchni chińskiej i japońskiej uważa się je za produkty wzmacniające Qi i wspierające odporność. Mają głęboki smak, dzięki któremu bulion jest bardziej sycący, a wywar z ich namaczania można dodać do zupy jako aromatyczną bazę.
Wieczorem, zamiast kawy czy zimnych napojów, warto przygotować „złote mleko” – ciepły, bezkofeinowy napój na bazie korzennych przypraw, który można wzbogacić grzybem reishi i ashwagandhą. Taki napój rozgrzewa, uspokaja i pomaga wyciszyć się przed snem.
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, jak komponować posiłki zgodnie z porami roku i naturą produktów, sięgnij po książki o kuchni pięciu przemian. Wyjaśniają one, które składniki rozgrzewają, a które chłodzą, jak łączyć smaki i jak gotować tak, by dieta sama w sobie była formą profilaktyki.
Ochrona karku przed zimnem i rozgrzewanie karku rollerem
W medycynie chińskiej kark i górna część pleców to „brama”, przez którą do organizmu najłatwiej wnikają Wiatr i Zimno. Przebiegają tu kanały Pęcherza Moczowego i Du Mai, a także ważne punkty, takie jak Feng Chi (Staw Wiatru), Feng Fu (Pałac Wiatru) czy Da Zhui (Wielki Kręg). Odsłonięty kark na mroźnym wietrze to prosta droga do sztywności szyi, bólu głowy, kataru i przeziębienia. Dlatego szal lub golf to w tym sezonie realna ochrona zdrowia.
Gdy kark jest już zesztywniały i zmarznięty, warto go rozgrzać. Doskonale sprawdza się rozgrzewający masaż rollerem do moksowania. To niewielkie mosiężne lub stalowe urządzenie wygląda jak osadzony na rączce cylinder, w środku którego umieszczona jest tląca się moksa (zazwyczaj jest to moksa sprasowana). Roller prowadzi się powoli po karku, barkach i wzdłuż kręgosłupa, a ciepło głęboko przenika tkanki, rozluźnia mięśnie i wypędza Zimno. Niektóre modele mają dodatkowo wbudowane wypustki masujące lub magnesy, które dodatkowo wzmacniają efekt masażu. Do rollera najlepiej wybierać moksę wieloletnią, np. pięcioletnią – im dłużej leżakowała bylica, tym łagodniej i głębiej grzeje, a dym jest mniej drażniący. Zabieg trwa zwykle 10-15 minut i najlepiej wykonywać go wieczorem, w ciepłym pomieszczeniu. Nie należy go stosować przy gorączce, stanach zapalnych skóry ani w ciąży bez konsultacji z terapeutą.
Uzupełnieniem moksowania, działającym od wewnątrz, może być klasyczna ziołowa receptura Gui Zhi Tang („Cynamonowa Pieszczota” lub „Mieszanka Cynamonowa”), czyli wywar z gałązek cynamonu. Łączy on gałązkę cynamonowca, korzeń białej piwonii, świeży imbir, owoc głożyny i lukrecję. Formuła ta tradycyjnie służy łagodzeniu skutków wychłodzenia, otwiera powierzchnię ciała i harmonizuje energię obronną z Krwią. Jest dostępna zarówno w formie ziołowych kulek (Wan), jak i nalewki (Yao).
Budowanie odporności
Zima to okres, w którym nasza odporność jest najbardziej wystawiona na próbę. W medycynie chińskiej odpowiada za nią Wei Qi, czyli energia obronna, która krąży tuż pod skórą i chroni ciało niczym mur. Gdy jest słaba, łatwo łapiemy infekcje, pocimy się przy niewielkim wysiłku i jesteśmy wrażliwi na przeciągi.
Najsłynniejszą formułą wzmacniającą jest ziołowa receptura Wei Qi jest Yu Ping Feng San, czyli „Proszek Nefrytowego Parawanu”. Składa się z trzech ziół: korzenia traganka (Huang Qi), który wzmacnia Qi i powierzchnię ciała, kłącza atraktylodesu (Bai Zhu), który wspiera Śledzionę, oraz korzenia saposznikowii (Fang Feng), który chroni przed Wiatrem. Razem tworzą tytułowy parawan oddzielający organizm od Zimnego Wiatru. Formułę stosuje się profilaktycznie przez cały sezon zimowy, w postaci ziołowych kulek (Wan) lub nalewki (Yao).
Ważnym wsparciem odporności są także grzyby witalne. Reishi, Shiitake, Maitake czy Cordyceps od wieków wykorzystuje się w Chinach do wzmacniania Qi i energii obronnej. Dziś dostępne są w wygodnej formie: jako wieloskładnikowe mieszanki grzybów w kapsułkach, syropy, a także hybrydowe mieszanki w proszku lub kapsułkach. W przypadku dzieci dobrze sprawdzają smaczne syropy na bazie grzybów witalnych.
W okresie, gdy słońca jest niewiele, nie można zapominać o witaminie D3. Jej niedobór jest w naszej szerokości geograficznej powszechny, a ma ona ogromny wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego.
Medycyna chińska ma też sposób na wzmacnianie odporności od zewnątrz – takim sposobem jest stawianie baniek ogniowych. Szklane bańki, w których podciśnienie powstaje dzięki płomieniowi, stawia się na górnej części pleców, wzdłuż kanału Pęcherza Moczowego i między łopatkami. Zabieg rozgrzewa, pobudza krążenie Qi i Krwi i wspiera Płuca, które odpowiadają za Wei Qi. Baniek nie stawia się przy wysokiej gorączce, na uszkodzonej skórze ani u osób z zaburzeniami krzepnięcia.
Więcej na temat stawiania baniek przeczytasz w artykule: Terapia bańkami dla zdrowia i urody.
Podsumowanie
Xiaoxue, „Mały Śnieg”, to czas, w którym przyroda zamyka się w sobie, a my powinniśmy pójść w jej ślady. Ciepłe Zupy Mocy i bulion z dodatkiem ziół i grzybów, kwaśne kiszonki i ciemne produkty wzmacniające Nerki rozgrzeją nas od środka. Szal na karku, wieczorne moksowanie rollerem i rozgrzewające receptury ochronią przed Zimnem z zewnątrz. Klasyczne formuły ziołowe, grzyby witalne, witamina D3 i bańki ogniowe wzmocnią energię obronną. Do tego dłuższy sen, łagodny ruch i wolniejsze tempo życia. Świadome przejście przez ten sezon to najlepsza inwestycja w zdrowie na całą zimę.


Dodaj komentarz