fbpx
  • TCM w Polsce
  • Jak odżywiać się zimą zgodnie z medycyną chińską

    Jak odżywiać się zimą zgodnie z medycyną chińską?

    Poświąteczny chaos w kuchniach powoli się uspokaja i wiele osób idąc za swoimi postanowieniami noworocznymi „przechodzi na dietę”. Dla większości wiąże się to z wyregulowaniem ilości pożywienia, często w pełni rezygnując z produktów przetworzonych i zaczynając gotować w domach. Są też tacy, którzy przechodzą na posty i popularne „detoksy” w celu poprawy sylwetki - ale czy na pewno to dobre metody do wzmacniania zdrowia i regulowania masy ciała? Jak powinna wyglądać dieta w okresie zimowym, aby poprawić pracę naszego organizmu?

    Zima to w przyrodzie czas spoczynku. Grudzień, styczeń i luty charakteryzują się najniższą średnią temperaturą i krótszym dniem. Organizm człowieka w celu ochrony przed nadmierną utratą ciepła ogranicza krążenie peryferyczne, co w naturalny sposób powoduje spadek temperatury skóry i obniżenie metabolizmu. Jest to czas regeneracji i odpoczynku - potrzebujemy więcej snu, a ciało zaczyna odkładać tkankę tłuszczową. Może być to szczególnie dotkliwe dla osób z zaburzeniami hormonalnymi czy chorobami autoimmunologicznymi np. przy niedoczynności tarczycy.

    W tym okresie obserwujemy również wzrost ciśnienia tętniczego, większą łamliwość naczyń włosowatych, wzrost lepkości krwi i co za tym idzie, wzrost prawdopodobieństwa wystąpienia zakrzepów czy zawałów. Szczególnie narażone są osoby starsze, z chorobami tętnic oraz chorobą niedokrwienną serca. Charakterystycznym zjawiskiem w tych mroźnych miesiącach są również zmiany w białkach surowicy krwi, które prowadzą do ogólnego spadku odporności - nic więc dziwnego, że zwiększa się ilość zapadalność na choroby wirusowe.

    Dodatkowo specjaliści na całym świecie obserwują szczególny spadek samopoczucia psychicznego, wzrost nasilań stanów depresyjnych, maniakalnych i lękowych! To właśnie w sercu zimy został ustalony światowy najgorszy/ najbardziej przygnębiający dzień w roku zwany Blue Monday. Jak opisane wyżej zjawiska wpływają na zalecenia dietetyczne?

    Zima - element Wody

    Dieta w zgodzie z porami roku

    TCM bezpośrednio tłumaczy powiązania między produktami spożywczymi - ich smakiem, termiką i przynależnością do obiegów czynnościowych, a stanem naszego zdrowia.

    Zima w TCM przynależy do Przemiany Wody, czyli elementu gdzie królują Nerki i Pęcherz Moczowy. To właśnie ich zaburzenia szczególnie doskwierają i nasilają się o tej porze roku!

    Nerki są niezwykłym narządem - stanowią źródło zarówno Yin, jak i Yang, a dodatkowo magazynują Jing, czyli esencje życiową! Ich obieg czynnościowy związany jest z funkcjonowaniem układu kostnego, wydalniczego, hormonalnego i rozrodczego, a swój stan energetyczny manifestowany jest przez włosy na głowie, siłę woli czy popęd seksualny. Zaburzenia przy silnym osłabieniu Nerek to pasmo poważnych chorób jak zwyrodnienia kostno-stawowe, choroby autoimmunologiczne, impotencja, bezpłodność, zaburzenia pamięci, szumy uszne, osteoporoza czy stany lękowe.

    Obieg czynnościowy Nerek

    Pęcherz Moczowy jest głownie odpowiedzialny za odprowadzanie nieczystych płynów, co chroni nas przed działaniem potencjalnie szkodliwych toksyn. Zaburzenia w jego pracy będą sprzyjały obrzękom, powstawaniu stanów zapalnych, a także pojawianiu się bólów na przebiegu meridianu np. bóle kręgosłupa czy rwa kulszowa.

    Obieg czynnościowy Pęcherza Moczowego

    Omawiana para narządów w głównej mierze zarządza gospodarką wodną w ciele, a ich pomocnikiem w tym zakresie jest Śledziona - nic więc dziwnego, iż w okresie przesileń elementu Wody (nerek, nadnerczy, pęcherza moczowego, stanów lękowych, równowagi hormonalnej, odporność) obciążony jest również element Ziemi (śledzona, żołądek, ściany naczyń krwionośnych, krwiotwórczość, zamartwianie się, obrzęki). Należy o tym pamiętać podczas doboru produktów spożywczych - czas zimy to nie tylko odżywianie Nerek, ale także wspieranie Śledziony!

    Właśnie dlatego w zaleceniach żywieniowych na okres zimy znajdujemy poniższe informacje:

    1. Spożywaj ciepłe (wzmacnianie Yang) i mokre (odżywianie Yin) posiłki np. gotowane, potrawy na parze, pieczenie, aromatyczne i długogotowane zupy, kompoty
    2. Zwiększ spożywanie produktów od zwierzęcych (główne źródła toników Jing)
    3. Ogranicz spożywanie żywności surowej i silnie wychładzających (osłabia Qi Śledziony i wyziębia organizm)
    4. W celu ograniczenia odkładania się tkanki tłuszczowej - nie pożywaj pokarmu po godzinie 19:00 (jest to czas minimum energetycznego Żołądka)
    5. Zadbaj o odpowiednią podaż smaku słonego i słodkiego - Uwaga! Nadmiary smaku ostrego zimą będzie powodowały (pocenie się) nadmierne wychładzanie organizmu!

    Żywność sezonowa

    W świecie roślin zima związana jest z okresem uśpienia, więc dostępne są jedynie produkty o wysokim wskaźniku trwałości. Należą do nich głównie warzywa korzeniowe i kapustne, a także dynie, jabłka i gruszki.

    ✔ Zgodnie z tradycyjną dietetyką - zawarte w nich substancje aktywne wzmacniają naczynia krwionośne (kapusta, gruszka) i działają kardioprotekcyjnie (cebula, burak) , a wysoka zawartość błonnika reguluje pracę jelit oraz odżywia florę jelitową. Naturalnie wspomagają układ odpornościowy (kapusta, fasola) , działają silnie antybakteryjnie i antywirusowo , wspomagając w ten sposób organizm w walce z infekcjami.

    ✔ Patrząc z punktu Medycyny Chińskiej poszczególne produkty wspierają pracę Płuc (kalafior, pietruszka, gruszka), wzmacniają Nerki (fasola) oraz regulują Środkowy Ogrzewacz (dynia, marchew) - co jest istotnym elementem budowania odporności!

    Do Przemiany Wody przynależy także smak słony - ma on właściwości zmiękczające. Sól wykorzystywana jest wewnętrznie w celu zmiękczenia guzów różnego pochodzenia, poruszania i pozbywania się zaparć, obrzęków, gorąca Xue, toksycznego Gorąca, a także niektórych rodzajów wyprysków skórnych.

    Odżywianie Zimą

    —> Dynia i marchew - słodkie, neutralne/lekko ciepłe, wzmacniają element Ziemi, stanowią doskonałe źródło antyoksydantów, witamin i minerałów

    —> Pietruszka i seler - słodkie/gorzkie, neutralne/lekko ciepłe, odprowadzają wilgotność i transformują Śluz, wzmacniają Qi Płuc

    —> Karp - słodki/ słony, neutralny/ ciepły, odżywia i regeneruje tkanki ciała - przy rekonwalescencji szczególnie zalecana zupa z karpia

    —> Ostrygi - słone, chłodne, świetne źródło białka i cynku, uważane za pokarm długowieczności i pokarm dla piękna

    —> Glony - słone, chłodne/zimne, ściągają toksyczne gorąco, odżywiają Yin Nerek i uspokaja osoby szczupłe, suche i nerwowe - dobre źródło jodu! Skuteczne w walce z wolami tarczycy.

    —> Wieprzowina - słodka/słona, chłodna/neutralna, wzmacnia tkanki i odżywia płyny ciała

    —> Pieczarki - słony, chłodne, odżywiają płyny Nerek i wzmacniają Qi w ich meridianie, odprowadzają gorąco, źródło wielu cennych soli mineralnych - często wykorzystywane przy menopauzie (w leczeniu uderzeń gorąca)!

    —> Ser pleśniowy - słony, chłodny - głęboko odżywiają płyny ciała, stanowią źródło łatwo-przyswajalnego wapnia <Uwaga! Produkt Śluzotwórczy!>

    —> Oliwki - słone, chłodne, źródło antyoksydantów, NNKT, dodatkowo zwiększają wydzielanie się serotoniny, co sprzyja w redukcji masy tłusczowej

    Dodatkowo warto pamiętać o tonikach Jing:

    Szpik kostny - pieczony lub gotowany w zupie stanowi źródło świetnie przyswajalnych aminokwasów, witamin i minerałów - wygotowany w bulionach to podstawa diety dla długowieczności

    Żółtko jaja - ciepłe w termice, słodkie w smaku, „płynne złoto” czy „dar życia” - wszystko co potrzebne do przerwania i utrzymania zdrowia w jednym produkcie Uwaga! Nadmiar jaj jest silnie Śluzotwórczy!

    Masło klarowane - tłuszcz mleczny o neutralnej termice doskonale nawilża suchości, transformuje Śluz i wspiera odbudowę Esencji

    Pierzga i mleczko pszczele - produkty ciepłe o silnych właściwościach wirusobójczych, nie tylko odżywia Jing, ale także wzmacnia Yang Nerek i sprzyjają krwiotwórczości

    Fasola (adzuki, mung, czarna, czerwona) - odżywiają Yin Nerek, działa diuretycznie, usuwają obrzęki, reguluje poziom cukru we krwi, oczyszczają gorąco, szczególnie gorącą wilgoć, także wzmacniają lędźwie i kończyny dolne - świetny surowiec dla osób z nadwagą i otyłością - znacząco przyspieszają efekty diet redukcyjnych

    Czarny sezam - najlepiej spożywać go po namoczeniu i zagotowaniu (np jako dodatek do kompotów)

    Orzech włoski - moczone (Yin) lub delikatnie prażone (Yang) - źródło aminokwasów i nienasyconych kwasów tłuszczowych - zalecana ilość spożycia dziennego 2 szt.

    Z uwagi na potrzebę równomiernego wspierania Wody i Ognia w tym okresie, należy pamiętać, aby korzystać nie tylko z przypraw i dodatków rozgrzewających, ale także odżywiających płyny ciała.

    Źródła:

    1. Błażejczyk K., Błażejczyk A., Baranowski J.; Wieloletnia zmienność niektórych chorób klimatozależnych w Polsce i jej związek z warunkami klimatycznymi; Prace i Studia Geograficzne 2014; T.56:37-65
    2. Paul Pitchford; Odżywianie dla zdrowia; 2008
    3. Bożena Cyran; Jedz i żyj zgodnie z porami roku; 2003
    4. Turabian J. L.; The Variation of Seasonal Diseases in Family Medicine Depends on Infectious Diseases and these are Mainly Respiratory Diseases.; J Gen Pract (Los Angel) 2017, 5: 309. doi:10.4172/2329-9126.1000309

    Autorzy

    Marta Wcześniak Dietetyk TCM, absolwentka dietetyki na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu, pasjonatka zdrowego stylu życia stawiająca na podejście holistyczne, łącząc metody Wschodu i Zachodu. Dzięki nie przeciętnemu podejściu do kuchni, pokazuje drugie oblicze jedzenia, które nie tylko satysfakcjonuje podniebienie, ale także stanowi skuteczną metodę leczenia.

    Najciekawszy newsletter o Medycynie Chińskiej!

    • Dołącz do grona naszych czytelników.
    • Śledź nasze artykuły, filmy i polecane akcesoria TCM.
  • Mogą Cię zainteresować

    Jedz i żyj zgodnie z porami roku

    książka, odżywianie, dieta, medycyna chińska

    Żyj dobrze żyj długo - Peter Deadman

    Żyj dobrze żyj długo, Peter Deadman, książka

    Odżywianie według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej

    odżywianie, dietetyka, medycyna chińska, książka

    Odżywianie dla zdrowia

    książka, odżywianie, dieta, medycyna chińska
  • Możesz znać nas z