Chushu (处暑), czyli „Koniec Upałów”, to drugi z sześciu jesiennych sezonów chińskiego kalendarza słonecznego, który rozpoczyna się około 23 lub 24 sierpnia. Następuje po Liqiu – „Początku Jesieni” i oznacza moment, w którym najintensywniejsze letnie upały zaczynają wygasać, choć dni bywają jeszcze ciepłe. W tym sezonie warto pomyśleć o odporności (Wei Qi), której pomogą zabiegi Gua Sha, Zupy Mocy i grzyby witalne.
Spis treści:
1) Ogólna charakterystyka sezonu Chushu
2) Chushu w ujęciu medycyny chińskiej
3) Zalecenia dotyczące diety
4) Zalecenia dotyczące aktywności
5) Odporność (Wei Qi) w medycynie chińskiej i jak ją wspierać?
6) Masaż terapeutyczny Gua Sha wspierający odporność
7) Zupy Mocy wspierające Qi
8) Grzyby witalne w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej
9) Podsumowanie
Ogólna charakterystyka sezonu Chushu – „Koniec Upałów”
Chushu rozpoczyna się 23 lub 24 sierpnia. Jego dosłowna nazwa oznacza „ograniczone gorąco”. Najintensywniejsze letnie fale ciepła zaczynają ustępować, choć proces ten przebiega stopniowo.
Sezon dzieli się na trzy pięciodniowe części: w pierwszej orły intensywnie polują, przygotowując się do zimy; w drugiej większość roślin przestaje bujnie rosnąć; w trzeciej rolnicy magazynują zebrane plony. To dobry czas na zbiory.
W tradycji chińskiej Chushu wiąże się ze Świętem Zmarłych Duchów – jednym z trzech najważniejszych świąt związanych z zaświatami. Odprawiano wtedy modlitwy za przodków oraz puszczano na wodę latarnie, które miały prowadzić zbłąkane dusze do świata zmarłych.
Chushu – „Koniec Upałów” w ujęciu medycyny chińskiej
Jesień w medycynie chińskiej związana jest z żywiołem Metalu i narządem Płuc, a Chushu to sezon, w którym organizm przestawia się z letniego trybu ekspansji na jesienny tryb gromadzenia i wycofania. Energia Yang, dominująca w okresie lata, powoli ustępuje miejsca narastającej energii Yin.
Metabolizm jesienią zwalnia, a organizm magazynuje energię na zimę, co odczuwamy jako częstsze zmęczenie i senność. To naturalna reakcja, warto ją respektować, a nie z nią walczyć.
Zmienna pogoda – ciepłe dni i coraz chłodniejsze noce, sprzyja przeziębieniom i narusza równowagę Płuc, podatnych na Suchość i Zimno. Ponieważ Płuca odpowiadają również za rozprowadzanie Wei Qi, czyli energii obronnej, dlatego już teraz warto zacząć budować odporność na sezon infekcyjny.
Zalecenia dotyczące diety w sezonie Chushu – „Koniec Upałów”
Dieta powinna być lekka, łatwostrawna, a zarazem odżywcza. Po letnich miesiącach słabszego apetytu warto stopniowo wracać do pełnowartościowych posiłków, nie obciążając układu trawiennego.
W dni, które nadal bywają ciepłe, warto sięgać po dietę oczyszczającą organizm z wewnętrznego gorąca. Zalecane produkty to:
- ogórki,
- cukinia,
- pomidory,
- arbuz,
- zielona herbata,
- chryzantema,
- lekkie zupy warzywne.
Równie istotne jest nawilżanie organizmu soczystymi warzywami i owocami oraz większą ilością zup. Szczególnie polecane są produkty wspierające płyny ustrojowe (Jin Ye) i przygotowujące organizm na narastającą jesienną suchość:
- rzodkiewki,
- gruszki,
- winogrona,
- mango,
- brzoskwinie
- melony.
Należy unikać potraw pikantnych, ostrych przypraw oraz grillowanych dań, ponieważ nasilają Suchość i mogą obciążać Płuca.
Zalecenia dotyczące aktywności w okresie Chushu – „Koniec Upałów”
- Metabolizm jesienią stopniowo zwalnia, magazynując energię na zimę, co sprzyja częstszemu zmęczeniu. Warto to zaakceptować i nie forsować organizmu.
- Wskazane jest więcej odpoczynku, krótkie drzemki w ciągu dnia oraz wcześniejsze chodzenie spać i wcześniejsze wstawanie.
- To dobry czas na aktywność na świeżym powietrzu: spacery, wycieczki, Tai Chi czy Qigong.
- Warto dostosować ubiór do rosnącej różnicy temperatur między dniem i nocą.
Odporność (Wei Qi) w medycynie chińskiej i jak ją wspierać?
W medycynie chińskiej odporność wiąże się przede wszystkim z koncepcją Wei Qi – energii obronnej krążącej na powierzchni ciała, chroniącej przed czynnikami zewnętrznymi, takimi jak Wiatr, Zimno czy Wilgoć. Za jej produkcję i dystrybucję odpowiadają głównie Płuca, we współpracy ze Śledzioną i Nerkami, źródłem wrodzonej energii Qi.
Chushu jest sezonem, w którym warto zacząć systematycznie wzmacniać tę energię obronną, ponieważ organizm przechodzi okres przejściowy, a kolejne, chłodniejsze sezony jesienne będą stawiać przed nim większe wyzwania. Osłabione Wei Qi objawia się częstszymi przeziębieniami, uczuciem chłodu i przewlekłym zmęczeniem.
Wsparcie odporności opiera się na kilku uzupełniających się elementach: lekkiej diecie, regularnym rytmie dnia z dobrą jakością snu, umiarkowanej aktywności na świeżym powietrzu oraz zabiegach zewnętrznych, takich jak masaż, bańki czy Gua Sha, pobudzających krążenie Qi i Krwi.
W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej istnieje wiele sposobów na wspieranie energii obronnej Wei Qi: od akupunktury, przez moksoterapię, stawianie baniek, po masaż Gua Sha (scraping), ale również wspieranie się ziołowymi recepturami i grzybami witalnymi. Jeśli chodzi o grzyby witalne, to w kontekście odporności i wzmacniania obiegu czynnościowego Płuc szczególne cenny będzie Cordyceps. W okresie jesiennym warto sięgać również po Reishi i Hericium, które były od wieków stosowane w chińskiej tradycji jako naturalne wsparcie dla energii Qi i odporności organizmu. Regularne, przyjmowanie grzybów witalnych może być cennym uzupełnieniem codziennej profilaktyki w okresie przejścia z lata w jesień.
Więcej na temat Wei Qi i odporności przeczytasz tutaj: Odporność w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej.
Masaż terapeutyczny Gua Sha wspierający odporność
Gua Sha, nazywana też scrapingiem, to tradycyjna technika terapeutyczna polegająca na delikatnym, ale intensywnym skrobaniu skóry płaskim narzędziem, najczęściej z jadeitu, kwarcu różowego lub kamienia bian. Nazwa „Gua Sha” oznacza dosłownie „skrobanie [do wywołania] Sha”. Sha to zastój patogennego czynnika w warstwie powierzchniowej ciała, uwalniany podczas zabiegu w formie charakterystycznych, czerwono-fioletowych wybroczyn.
W kontekście budowania odporności Gua Sha wykonuje się najczęściej na plecach, wzdłuż kanału Pęcherza Moczowego i punktów Shu związanych z Płucami oraz na karku, w okolicy punktu Da Zhui (DU14), tradycyjnie kojarzonego z rozpraszaniem Wiatru. Zabieg pobudza krążenie Qi i Krwi, pomaga usunąć zalegające czynniki patogenne (Sha) oraz otwiera pory skóry, ułatwiając dystrybucję Wei Qi.
Regularnie wykonywany masaż Gua Sha może przynosić ulgę w napięciach karku i górnej części pleców, narastających wraz z jesiennym ochłodzeniem. Do zabiegu warto używać naturalnego olejku, zmniejszającego tarcie. Nie należy go wykonywać przy ostrych infekcjach z wysoką gorączką, uszkodzeniach skóry, w ciąży w okolicy brzucha oraz u osób ze skłonnością do łatwego siniaczenia. Po zabiegu warto chronić skórę przed wiatrem i chłodem.
Więcej na temat masażu Gua Sha przeczytasz tutaj: Gua Sha w Medycynie Chińskiej.
Zupy Mocy wspierające Qi
Zupy i wywary od wieków zajmują szczególne miejsce w chińskiej dietetyce, ponieważ łączą łatwą przyswajalność z możliwością precyzyjnego doboru składników pod konkretne potrzeby organizmu. W sezonie Chushu, gdy metabolizm zaczyna zwalniać, a apetyt bywa jeszcze niestabilny po letnich upałach, ciepłe, gęste zupy stanowią naturalny sposób na dostarczenie energii bez obciążania trawienia.
Zupy oparte na recepturach wzmacniających Qi, określane są popularnie jako Zupy Mocy. Bazują one na mięsno-warzywnym bulionie z dodatkiem specjalnie komponowanych ziół tradycyjnie stosowanych do wsparcia energii witalnej takich jak korzeń targanka, kłącze atraktyloda, nasiona wspięgi, korzeń żeń-szenia, owoc głożyny czy kłącze pluskwicy. Odpowiadają wprost na jesienne zapotrzebowanie organizmu na odbudowę energii po letnim okresie intensywnego pocenia się.
Wprowadzenie Zup Mocy do jesiennego jadłospisu jest korzystne dla osób odczuwających chroniczne zmęczenie, obniżoną odporność oraz trudności z koncentracją. Regularne spożywanie ciepłych, gęstych wywarów wspiera również pracę Śledziony i Żołądka, odpowiadających za przekształcanie pokarmu w Qi i Krew, co czyni je formą łagodnej, codziennej terapii.
Więcej o Zupach Mocy przeczytasz tutaj: Rosół i spółka – o co chodzi z Zupą Mocy?
Grzyby witalne w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej
Grzyby witalne, nazywane są też grzybami funkcjonalnymi, a czasem też grzybami chińskimi (ponieważ wiele z nich występuje naturalnie w Chinach i od wielu wieków wykorzystywanych jest w chińskiej tradycji medycznej). Wśród najbardziej znanych i cenionych znajdują się Reishi (Ling Zhi), Hericium (Hou Tou Gu), Shiitake (Xiang Gu) oraz Cordyceps (Dong Chong Xia Cao). Każdy z nich tradycyjnie przypisywany był innym narządom i funkcjom organizmu.
Reishi uważany jest za grzyba wspierającego Serce i Ducha. Pomaga w utrzymaniu spokoju umysłu i dobrej jakości snu. Hericium tradycyjnie kojarzony jest z układem trawiennym i wsparciem Żołądka oraz Śledziony. Cordyceps ceniony jest przede wszystkim za wsparcie energii Qi, wytrzymałości oraz funkcji Płuc i Nerek, co czyni go szczególnie interesującym właśnie teraz, gdy Płuca wymagają dodatkowej troski. Shiitake z kolei łączony jest ze wsparciem odporności i ogólnej witalności organizmu. Powyższe grzyby stosowane były w medycynie chińskiej samodzielnie oraz jako składnik receptur ziołowych, często w połączeniu z astragalusem czy żeń-szeniem. W okresie przejścia z lata w jesień mogą być naturalnym uzupełnieniem diety wspierającym odporność i witalność.
W ujęciu współczesnej medycyny zachodniej, grzyby te cenione są, ponieważ zawierają liczne polisacharydy, w tym beta-glukany, będące przedmiotem badań naukowych analizujących ich wpływ na układ odpornościowy.
Podsumowanie
Chushu – „Koniec Upałów” to sezon przejściowy, w którym natura, a wraz z nią ludzki organizm, wycofuje się z letniej ekspansji w stronę jesiennego gromadzenia sił. To czas, by wprowadzać lżejszą, ale odżywczą dietę, nawilżać organizm sezonowymi owocami i warzywami, a jednocześnie zacząć budowanie odporności przed sezonem infekcyjnym. Regularny rytm dnia, aktywność na świeżym powietrzu, zabiegi takie jak Gua Sha, wzmacniające Qi Zupy Mocy oraz grzyby witalne – wszystko to tworzy spójny system profilaktyki, który pomoże płynnie przejść przez kolejne sezony jesieni.
Dodaj komentarz